Motocykl poleca:

Historia motocykli: Norton

Poleć ten artykuł:

W latach młodości naszych dziadków i ojców angielskie firmy motocyklowe odgrywały główną rolę – tak jak dziś japońskie. Jedną z czołowych światowych marek był brytyjski Norton. Rozgłos firma zawdzięczała kolejnym generacjom szybkich maszyn jednocylindrowych.

Marka Norton gościła już w naszym serialu za sprawą modelu 3 1/2hp z 1909 r. (MOTOCYKL 6/2000). Założenia konstrukcyjne jego jednocylindrowego silnika można odnaleźć jeszcze w Nortonach budowanych w latach 50. ubiegłego wieku. W1922 r. wprowadzono do produkcji model 18 – pierwszego Nortona z silnikiem górnozaworowym (rozrząd OHV). Dwa lata później doprowadził on fabrykę do zwycięstwa w TT po wielu latach gorszych wyników – ostatnie zwycięstwo odnotowała ta marka w 1907 r. Zalety Nortonów docenili również polscy motocykliści. 28 września 1925 r. znany zawodnik motocyklowy, a później także samochodowy i pilot sportowy Witold Rychter ustanowił na górnozaworowym Nortonie polski rekord prędkości na dystansie 1 km ze startem lotnym. Próba odbyła się na jednej z podwarszawskich dróg o przyzwoitej jak na tamte lata nawierzchni. Witold Rychter osiągnął prędkość 120 km/h. Warto dodać, że do próby stanęły również trzy samochody, w tym potężny Austro-Daimler, prowadzony wprawną ręką polskiego asa kierownicy Henryka Liefedta. I co? Okazało się że czterokołowe monstrum zdołało pokonać Nortona zaledwie o 7 km/h.

W tym czasie w młodym państwie polskim sytuacja gospodarcza systematycznie się pogarszała, parlamentarzyści jedynie tracili energię na ustawiczną walkę o wpływy (skąd my to znamy?). Kiedy 10 maja 1926 r. na premiera mianowano działacza chłopskiego Wincetego Witosa, Józef Piłsudski, który pięć lat wcześniej zrzekł się stanowiska Naczelnika Państwa i usunął się w cień, doszedł do wniosku, że nie może dłużej pozostawać bezczynny. Ogłosił, iż staje do walki z „panowaniem rozwydrzonych partii i stronnictw”. Wierny Piłsudskiemu garnizon rembertowski wypowiedział posłuszeństwo rządowi i 12 maja wkroczył do Warszawy. Stanowczy sprzeciw prezydenta Stanisława Wojciechowskiego pokrzyżował plany bezkrwawego przewrotu. Potyczki z oddziałami wiernymi rządowi trwały do 14 maja, kiedy to prezydent wraz z rządem złożyli rezygnację z urzędów. Straty w ludziach wyniosły 379 zabitych, w tym 215 wojskowych. Z rekomendacji Józefa Piłsudskiego na stanowisko prezydenta wybrano Ignacego Mościckiego, sam zaś autor zamachu stanu został ministrem spraw wojskowych. Tak właśnie w Polsce rozpoczął się okres, który przeszedł do historii pod nazwą sanacji (czyli naprawy).

W czasie kiedy umysły polskich motocyklistów zaprzątały sprawy kraju, ich angielscy koledzy pasjonowali się wyścigami. Post ęp techniczny nabierał tempa i model 18 przestał być konkurencyjny. W 1927 r. pojawił się Norton CS1. Maszyna zaprojektowana przez Waltera Moore’a, w oczach wielu znawców do dziś jest kamieniem milowym w historii angielskiej firmy. Skrót CS1 oznaczał Camshaft 1 – czyli jeden wałek rozrządu w głowicy. Zdolny konstruktor, będący pod wrażeniem sukcesów wyścigówki Velocette Model K, w której do napędu pojedynczego wałka rozrządu umieszczonego w głowicy użyto wałka królewskiego, zastosował identyczne rozwiązanie, modernizując silnik modelu 18.

Ten niezwykle nowoczesny system gwarantował wysoką precyzję pracy mechanizmów rozrządu. Silnik Waltera Moore’a miał typowe dla Nortona proporcje. Przy średnicy cylindra 79 mm i skoku tłoka 100 mm pojemność skokowa wynosiła 490 cm3. Wymianą ładunku w cylindrze sterowały dwa zawory. Zgodnie z panującą wówczas w angielskich konstrukcjach modą dźwigienki zaworowe i zawory wraz ze sprężynami pozostały odkryte. Moc sięgała 20 KM. Zastosowano nowoczesny system smarowania w obiegu zamkniętym z suchą miską olejową, popularny w wielu silnikach również dziś. Silnik za pośrednictwem przekładni łańcuchowej współpracował z trójstopniową skrzynią biegów. Początkowo do zmiany biegów służyła ręczna dźwignia, później wprowadzono system nożnej zmiany biegów. Ze względu na charakterystyczny kształt obudowy napędu wałka rozrządu, motocykliści ochrzcili nową konstrukcję mianem kija do krykieta. Podobnie jak silnik, również podwozie wywodziło się z modelu 18, ale i tu dokonano wielu istotnych ulepszeń. Kołyskowa rama otrzymała dodatkowe wzmocnienia, przednie koło prowadził najnowszy widelec trapezowy Webb. Motocykl wyposażono w bębnowe hamulce obu kół, a stabilną ramę zwieńczył siodłowy zbiornik paliwa – w owych czasach również nowość. W swej podstawowej wersji, ważący 145 kg motocykl osiągał prędkość 128 km/h.

Wyścigowy debiut Nortona CS1 w 1927 r. na wyspie Man przyniósł nowej maszynie zasłużony rozgłos. Wskład zespołu fabrycznego weszli znani kierowcy: Stanley Woods, Joe Craig i Alec Bennett. Przez większą część dystansu prowadził Woods i zanim awaria sprzęgła zmusiła go do wycofania się z wyścigu zdołał pobić rekord okrążenia z wynikiem 70 mph (112km/h). Po wycofaniu Woodsa prowadzenie objął Alec Bennet i nie oddał go aż do mety. Wnastępnym roku wprowadzono pomniejszoną wersję CJ o pojemności 350 cm3, zgodną z wymogami wyścigowej klasy junior. Maszyna ta odniosła kilka sukcesów w wyścigach, ale nie był to najsilniejszy motocykl w tej klasie, natomiast CS1 z powodzeniem kontynuował zwycięski marsz. Począwszy od 1928 r. CS1 można było również zamówić w wersji przystosowanej do ruchu drogowego. Maszyna, którą widzicie na ilustracji, pochodzi z 1929 r. Wtedy właśnie konstruktor motocykla Walter Moore przyjął lukratywną propozycję firmy NSU i przeniósł się do Niemiec, gdzie spod jego ręki wyszedł bliźniaczy do CS1 model NSU 500 SS, równie ż zdobywający wyścigowe trofea. W1932 r. pojawił się bezpośredni następca CS1 – nie mniej słynny Norton International. Produkcję tego modelu, oczywiście dokonując w nim ciągłych ulepszeń, kontynuowano aż do 1958 r. Ostatnią jednocylindrówką Nortona, która jeszcze w latach 60. mieszała w międzynarodowych wyścigach pięćsetek, był Manx – również potomek bohatera tego odcinka historii motocykli.

Tagi:

Oceń artykuł:

4.0

Motocykl OnlinePorady dla motocyklistów

Porady dla motocyklistów Porady dla motocyklistów Porady dla motocyklistów Porady dla motocyklistów
ZOBACZ RÓWNIEŻ Zamknij