Motocykl poleca:

Napęd pierwotny/sprzęgło: Napędź się mocno

Poleć ten artykuł:

Napęd pierwotny i sprzęgło przenoszą moment obrotowy z wału korbowego do skrzyni biegów. Temu zadaniu można podołać tylko za pomocą wyrafinowanych sztuczek.

Napęd pierwotny/ sprzęgło Zobacz całą galerię

Przed boomem motocyklowym z początku lat 70. często stosowano łańcuchy rolkowe typu duplex czy triplex, które instalowano bezpośrednio między wałem korbowym a sprzęgłem. To rozwiązanie nie było idealne: czasem w oleju lądowała odpryśnięta rolka. Mimo to łańcuch ma kilka zalet – dobre tłumienie własne, można go szybko wymienić, a przy tym naprawa nie rujnuje kieszeni.

Inny napęd pierwotny to koła z prostymi zębami. To rozwiązanie obniża prędkość obrotową, równocześnie zwiększając wartość momentu obrotowego. Dzisiaj mają go prawie wszystkie silniki jedno- i dwucylindrowe. Żeby w przypadku niewielkich średnic kół zębatych nie nadwerężać powierzchni zębów, czasami stosuje się napędy pierwotne z zębami skośnymi. Zalety takiego rozwiązania to cichsza praca i przy takiej samej wielkości możliwość przeniesienia większego momentu obrotowego niż w przypadku konstrukcji z zębami prostymi. Wadą natomiast jest to, że podczas przekazywania siły na skośne powierzchnie boczne zębów powstają siły wzdłużne, przez co w takich silnikach wał korbowy i wałek sprzęgłowy muszą przejmować siły osiowe, które prowadzą do niewielkich strat spowodowanych tarciem oraz zmuszają do zastosowania bardziej skomplikowanych łożysk.

Ponieważ produkcja zębatek ze skośnymi zębami jest droższa, obecnie używa się napędów przeważnie o większych wymiarach i prostym zazębieniu. Cichszą pracę zapewniają dwuczęściowe koła. Redukują one prawie do zera luz między zębami, czyli odległość między dwoma współpracującymi zębami, i to niezależnie od okoliczności – nieważne, czy silnik jest zimny, czy gorący, czy motocykl przyspiesza, czy hamuje.

Kierunki obrotu

W czasie prac nad pierwszym seryjnym rzędowym silnikiem czterocylindrowym trzeba było pogodzić dużą szerokość jednostki napędowej ze względnie wąską pięciobiegową kłową skrzynią biegów. Teraz bowiem przeniesienie napędu z wału korbowego na sprzęgło nie było już takie proste. Kierunek obrotu kręcącego się z reguły do przodu wału korbowego trzeba ponownie zmienić na wyjściu ze skrzyni biegów na obroty w kierunku jazdy. Aby to osiągnąć, wał korbowy połączono łańcuchem z dodatkowym wałkiem pośrednim. Prostszym rozwiązaniem jest zamontowanie na wale napędowym koła zębatego. W ten sposób zmniejszyła się liczba części przenoszących napęd, a zwiększyła się ich trwałość.

W zwartym i lekkim napędzie ze skrzynią biegów z dwoma wałkami kierunek obrotu musi zostać zmieniony tylko raz: wał korbowy obraca się do przodu, wałek sprzęgłowy do tyłu, wałek zdawczy/ zębatka łańcucha napędowego znów do przodu. Nie ma więc co się dziwić, że ta zasada, którą Kawa zastosowała w 1972 r. w legendarnym 900 Z1, na stałe zadomowiła się w wielocylindrowych rzędówkach.

JEDNOTARCZOWE SPRZĘGŁO SUCHE. Bardzo podobny system do stosowanego w sprzęgłach samochodowych. Występuje m.in. w bokserach BMW (ale już nie w nowym GS-ie) i silnikach Moto Guzzi. TŁUMIKI DRGAŃ SKRĘTNYCH w koszu sprzęgła za pomocą sprężyn (strzałka) tłumią szarpania wywołane nagłymi wzrostami momentu obrotowego.
NAPĘD PIERWOTNY Z ZĘBAMI SKOŚNYMI jest cichy i przenosi duży moment obrotowy, ponieważ jednocześnie współpracuje kilka par zębów. Siły wzdłużne (czerwona strzałka) powodują stratę mocy. ŁAŃCUCH ROLKOWY zachowuje kierunek obrotu napędu pierwotnego (kolor czerwony), musi być on zamieniany przez zastosowanie skomplikowanej skrzyni biegów z trzema wałkami. ŁAŃCUCH DUPLEX był stosowany w wielu maszynach aż do lat 60. Zaleta: prosta wymiana łańcucha, która była konieczna także przez niską jakość materiałów i wykonania.
NAPĘD PIERWOTNY Z PROSTYMI ZĘBAMI nie powoduje powstawania sił wzdłużnych i jest łatwy w produkcji. Ponieważ współpracuje tylko jedna para zębów, są one mocniej obciążane i bardziej hałasują. ŁAŃCUCH przenosi napęd do wałka pośredniego ze zintegrowanym tłumikiem drgań skrętnych (kolor czerwony), co zapewnia miękkie przekazywanie mocy. NAPĘD PIERWOTNY Z KOŁAMI ZĘBATYMI mają prawie wszystkie nowoczesne czterocylindrowe silniki
rzędowe. Na wale umieszczono koło zębate, które przenosi moment bezpośrednio na sprzęgło.
SPRĘŻYNY ŚRUBOWE w większości sprzęgieł ściskają cały zestaw składający się z tarcz ciernych i przekładek. W zależności od momentu obrotowego, różne mogą być ich grubość oraz napięcie. SPRĘŻYNY TALERZOWE ściskają tarcze sprzęgła. Dzięki odpowiedniej konstrukcji, wymagają mniejszej siły do obsługi przy takiej samej sile docisku jak w przypadku sprężyn śrubowych. TARCZE CIERNE SPRZĘGŁA trzeba tak zaznaczyć przed demontażem, żebyś był w stanie złożyć je dokładnie w tych samych pozycjach, a zabieraki równomiernie przylegały do kosza sprzęgła.

Tagi: technika | napęd pierwotny | sprzęgło

Oceń artykuł:

5.0

Motocykl OnlinePorady dla motocyklistów

Porady dla motocyklistów Porady dla motocyklistów Porady dla motocyklistów Porady dla motocyklistów
ZOBACZ RÓWNIEŻ Zamknij