Motocykl poleca:

Skrzynia biegów: Ząb za ząb

Poleć ten artykuł:

Nieważne, czy właśnie wykręcasz życiowy czas na torze, czy jedziesz po wertepach – w 99,99% przypadków nie myślisz o tym, co się dzieje wewnątrz skrzyni biegów. A tam ciągle coś się kręci, przesuwa, uderza, stuka…   

skrzynia biegów, zmiana biegów

Krótki ruch lewą stopą – klik! – jedynka wbita, jedziemy! Ale jak to się dzieje, że w ułamku sekundy koło zębate kolejnego biegu znajduje się na swojej pozycji? Jaką masz gwarancję, że w pośpiechu nie zrzucisz trzech biegów naraz, co i dla skrzyni biegów, i dla jeźdźca miałoby opłakane skutki? I jeszcze jedno: jak zębatki są w stanie wytrzymać brutalną moc silnika w połączeniu z niedbałą zmianą biegów? Wyjaśnijmy to na przykładzie tradycyjnej, kłowej skrzyni biegów.

Jedynka zapięta, więc maksymalny moment obrotowy zapewnia olbrzymie przyspieszenie. Krótko przed czerwonym polem na obrotomierzu przymykasz gaz, wciskasz klamkę sprzęgła i wrzucasz dwójkę. Wykonując tę czynność, przesuwasz dźwignię zmiany biegów o około 30 mm w górę (w konfi guracji wyścigowej w dół). Zawodowcy potrzebują na to 0,15 s – mówimy tu o czasie od wysprzęglenia do ponownego otwarcia gazu na wyższym biegu. Sama zmiana biegu zajmuje około 0,1 s, podczas których zębatka jedynki jest przesuwana ze swojej pozycji, a następnie zębatka drugiego biegu jest przesuwana o około 6 mm wzdłuż osi wałka, na którym jest zamocowana. Tak by kły pewnie wskoczyły w odpowiednie miejsce.

Aby zamienić ruch obrotowy dźwigienki zmiany biegów w liniowe przesunięcie kół zębatych, potrzebnych jest kilka kroków. Na początku ruch obrotowy dźwigni musi być przeniesiony na wałek sterujący pracą wodzików. I tu pojawiają się trzy możliwości – można to uzyskać za pomocą kolejnej przekładni zębatej, systemu dźwigni lub mechanizmu zapadkowego. W każdym z tych rozwiązań zastosowano mechanizm, który pozwala wałkowi przełączającemu przekręcić się o określony kąt, a potem pozwolić wrócić dźwigni do pozycji wyjściowej. Wyfrezowane w wałku zmiany biegów rowki zamieniają jego ruch obrotowy w ruch liniowy wodzików, które przesuwają koła zębate na właściwe pozycje.

Liczy się czas

Ponieważ podczas zmiany biegów zawsze liczy się czas, opory tarcia i bezwładność ruchu elementów wydłużają zmianę przełożenia. W maszynach sportowych i wyścigowych ani jedno, ani drugie nie jest mile widziane, bo przerwy w przekazywaniu napędu z silnika na tylne koło wprowadzają nerwowość w prowadzeniu motocykla, co przekłada się na straty ułamków sekund na okrążeniu. Dlatego w wyczynowych silnikach sportowych mechanizm przełączający oraz wałek zmiany biegów obracają się w łożyskach igiełkowych lub kulkowych, żeby jak najbardziej obniżyć opory tarcia. W maszynach wyścigowych pracujące na łożyskach igiełkowych wodziki mają precyzyjnie wykonane głowice kulowe, przesuwające się w rowkach wałka zmiany biegów.

Tagi: skrzynia biegów | serwis | zmiana biegów | technika

Oceń artykuł:

2.5

Motocykl OnlinePorady dla motocyklistów

Porady dla motocyklistów Porady dla motocyklistów Porady dla motocyklistów Porady dla motocyklistów
ZOBACZ RÓWNIEŻ Zamknij