[ X ]

Kontynuując korzystanie z naszej strony internetowej (również poprzez zamknięcie tego komunikatu), wyrażasz zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych na zasadach wskazanych w "Polityce prywatności"

Kontynuuj przeglądanie

REKLAMA
REKLAMA
PODZIEL SIĘ

OCEŃ
1.0

100-lecie sportu motocyklowego w Polsce

Właśnie mija 100 lat od chwili, gdy na ziemiach polskich odbyła się pierwsza sportowa impreza motocyklowa. W tym samym 1903 roku powstała także pierwsza polska sekcja motocyklowa. Te wydarzenia dały początek sportowi motocyklowemu w Polsce.

Pierwsze oficjalne zawody, które można uznać za początek sportu motocyklowego w Polsce, odbyły się 4 czerwca 1903 roku. Był to wyścig torowy na dystansie 27 km, zorganizowany na warszawskim torze Dynasy z okazji I Wielkiej Wystawy Sportowej. Na kolejne imprezy nie trzeba było długo czekać. Już 2 sierpnia tego samego roku zorganizowano pierwszy wyścig szosowy. Trasa liczyła 102,5 km i wiodła gruntowymi drogami w okolicach Zegrza koło Warszawy. Na starcie stanęło sześciu motocyklistów, do mety dotarło czterech, dwaj odpadli z powodu defektów. Zwycięzcą został znany w owym czasie kolarz Julian Osiński, który pokonał trasę ze średnią prędkością 39 km/h. W 7 minut po zwycięzcy na mecie pojawił się drugi zawodnik – Jan Kasprzycki.

W następnym roku Warszawskie Towarzystwo Cyklistów zorganizowało kolejny wyścig. Na prawie 300-kilometrowej trasie Miłosna – Lublin – Miłosna rywalizowało już 12 zawodników. Jako pierwszy na mecie pojawił się zawodnik dosiadający angielskiego motocykla marki Ormonde z silnikiem o mocy 2,75 KM. W 1905 roku na trasie Warszawa – Siedlce – Warszawa zorganizowano wyścig o mistrzostwo Królestwa Polskiego. Tę imprezę możemy uznać za początek motocyklowych zawodów Grand Prix oraz mistrzostw Polski.

REKLAMA

     
1. Konstanty Rogoziński na pierwszym w Polsce seryjnie produkowanym motocyklu – CWS M-55   2. Reprezentanci Polskiego Klubu Motocyklowego podczas wyścigu ulicznego w Tarnowie w 1932 r.    3. Dwaj czołowi zawodnicy Tadeuszowie Tomaszewski i Heryng na mecie wyścigu w Strudze w 1931 r.

Wróćmy na chwilę do roku 1903. Wtedy powstała pierwsza na ziemiach polskich sekcja motocyklowa. W Warszawie w owym czasie było ok. 30 motocykli. Kilku właścicieli wstąpiło do Warszawskiego Towarzystwa Cyklistów i utworzyło sekcję motocyklową. Niebawem zaczęły powstawać nowe sekcje i kluby. Około 1908-1910 roku powstało Lwowskie Towarzystwo Kolarzy i Motorzystów, a w 1912 roku – Krakowski Klub Cyklistów i Motorzystów. 11 listopada 1918 roku przyniósł Polsce wolność po 123 latach zaborów. Już w 1921 roku powstał Automobilklub Polski, zaś na początku 1923 roku utworzono pierwsze stowarzyszenie motocyklowe pod nazwą Polski Klub Motocyklowy (PKM) z siedzibą w Warszawie. Rok później kluby mające siedziby we wschodniej Polsce, czyli w tzw. Kongresówce, zjednoczyły się w organizację pod nazwą Polski Związek Motocyklowy. 24 maja 1925 roku powstał podobny związek – z dokładnie tą samą nazwą – w Poznaniu, zrzeszający kluby z Wielkopolski. Połączenie obu organizacji nastąpiło 12 września 1926 roku w Grudziądzu. Po zakończeniu pierwszego szosowego wyścigu o mistrzostwo Polski, podczas wieczornego bankietu oficjalnie proklamowano uchwałę zarządów, stwierdzającą zjednoczenie w jeden Polski Związek Motocyklowy z siedzibą w Warszawie. Wiosną następnego roku PZM został przyjęty do Międzynarodowego Związku Klubów Motocyklowych.

Rozpoczynał się czas wielkiego sportu motocyklowego. W 1927 roku w Polsce były zarejestrowane 3232 motocykle. Nawet lata wielkiego kryzysu z początku lat 30. w niewielkim tylko stopniu odbiły się na rozwoju sportu. Z kalendarzy sportowych z lat 20. wynika, że odbywało się wtedy blisko 100 imprez rocznie, w drugiej połowie lat 30. było ich grubo ponad 150. W większości były to regionalne zawody, gromadzące na starcie 20-60 zawodników, choć nie brakowało imprez o zasięgu ogólnopolskim i międzynarodowym.

Sport motocyklowy przybierał różne formy. W Wielkopolsce, na Pomorzu i Śląsku szybko zdobywała popularność nowa dyscyplina – wyścigi żużlowe. Warszawa i Kraków pasjonowały się wyścigami na torach ziemnych, a później betonowych. Poznańska Unia, jeden z najbardziej zasłużonych dla polskiego sportu klubów, organizowała wyścigi na trawie o Złoty Kask (kontynuowano je także po II wojnie) oraz klasyczne wyścigi szosowe. Później warszawski PKM stał się prekursorem wyścigów i rajdów terenowych. Bardzo prestiżowymi zawodami były motocyklowe wyścigi o Grand Prix Polski rozgrywane od 1928 roku w obsadzie międzynarodowej na trasach koło Grudziądza, Katowic, Poznania i Warszawy.



Pojawiły się też zjawiska z pogranicza sportu i wyczynu, a mianowicie motocyklowe rekordy szybkości. Jedna z pierwszych prób odbyła się 28 września 1925 roku na szosie pod Warszawą. Witold Rychter, jadąc angielskim Nortonem 500, ustanowił oficjalny polski rekord prędkości – 120 km/h. W 1928 roku poznaniak Michał Nagengast, jadąc motocyklem Rudge 500, osiągnął 159 km/h. Do września 1939 roku oficjalny rekord został wyśrubowany do 163 km/h. Ciekawym wydarzeniem była próba przekroczenia granicy 200 km/h (1932 r.). Motocykl Sokół został do tej próby przerobiony w Państwowych Zakładach Inżynierii w Warszawie. W lekką ramę specjalnej konstrukcji wmontowano najnowocześniejszy wówczas angielski silnik JAP o pojemności 996 cm3, który rozwijał moc ok. 60 KM. Do uznania rekordu nie doszło, gdyż władze wojskowe, zarządzające PZInż., zabroniły tego, motywując, że motocykl miał silnik angielski, a nie polski. W nieoficjalnej próbie Witold Rychter osiągnął prędkość ok. 204 km/h. Bardzo wyjątkowym wyczynem był wjazd polskich motocykli Sokół 1000 na Kasprowy Wierch podczas III Rajdu Tatrzańskiego w sierpniu 1939 roku. Był to ostatni wyczyn sportowy przed wybuchem II wojny i jeden z najbardziej spektakularnych w historii polskiego sportu motocyklowego.

Jedną z ciekawszych imprez tamtych lat były górskie wyścigi rozgrywane w Wiśle pod nazwą Polskie Tourist Trophy. Po raz pierwszy impreza odbyła się w 1930 roku, po ukończeniu budowy drogi na Kubalonkę. Trasa wyścigu była uważana za jedną z trudniejszych w Europie. Warte przypomnienia są też szosowe wyścigi motocyklowe w Strudze koło Warszawy, zorganizowane po raz pierwszy w 1926 roku. Zawsze startowali w nich zawodnicy, którzy stanowili czołówkę polskiego sportu motocyklowego. Zawody terenowe rozpoczął w naszym kraju Polski Klub Motocyklowy, który pod koniec lat 20. zainicjował rajdy szosowo-terenowe, a następnie organizował wyścigi terenowe w Nadliwiu oraz górskie Międzynarodowe Rajdy Tatrzańskie. Pierwszy z nich odbył się 11-12 października 1937 roku. Zaraz po wojnie rajd został reaktywowany i szybko zyskał międzynarodową renomę. Był uznawany za twardy sprawdzian przed Sześciodniówką.

1 września 1939 roku stał się kresem dynamicznie rozwijającego się sportu motocyklowego. Nowy rozdział zaczął się tuż po wojnie – jesienią 1945 roku. To jednak jest zupełnie inna opowieść.

REKLAMA

REKLAMA

Pierwsze oficjalne zawody, które można uznać za początek sportu motocyklowego w Polsce, odbyły się 4 czerwca 1903 roku. Był to wyścig torowy na dystansie 27 km, zorganizowany na warszawskim torze Dynasy z okazji I Wielkiej Wystawy Sportowej. Na kolejne imprezy nie trzeba było długo czekać. Już 2 sierpnia tego samego roku zorganizowano pierwszy wyścig szosowy. Trasa liczyła 102,5 km i wiodła gruntowymi drogami w okolicach Zegrza koło Warszawy. Na starcie stanęło sześciu motocyklistów, do mety dotarło czterech, dwaj odpadli z powodu defektów. Zwycięzcą został znany w owym czasie kolarz Julian Osiński, który pokonał trasę ze średnią prędkością 39 km/h. W 7 minut po zwycięzcy na mecie pojawił się drugi zawodnik – Jan Kasprzycki.

W następnym roku Warszawskie Towarzystwo Cyklistów zorganizowało kolejny wyścig. Na prawie 300-kilometrowej trasie Miłosna – Lublin – Miłosna rywalizowało już 12 zawodników. Jako pierwszy na mecie pojawił się zawodnik dosiadający angielskiego motocykla marki Ormonde z silnikiem o mocy 2,75 KM. W 1905 roku na trasie Warszawa – Siedlce – Warszawa zorganizowano wyścig o mistrzostwo Królestwa Polskiego. Tę imprezę możemy uznać za początek motocyklowych zawodów Grand Prix oraz mistrzostw Polski.

REKLAMA

     
1. Konstanty Rogoziński na pierwszym w Polsce seryjnie produkowanym motocyklu – CWS M-55   2. Reprezentanci Polskiego Klubu Motocyklowego podczas wyścigu ulicznego w Tarnowie w 1932 r.    3. Dwaj czołowi zawodnicy Tadeuszowie Tomaszewski i Heryng na mecie wyścigu w Strudze w 1931 r.

Wróćmy na chwilę do roku 1903. Wtedy powstała pierwsza na ziemiach polskich sekcja motocyklowa. W Warszawie w owym czasie było ok. 30 motocykli. Kilku właścicieli wstąpiło do Warszawskiego Towarzystwa Cyklistów i utworzyło sekcję motocyklową. Niebawem zaczęły powstawać nowe sekcje i kluby. Około 1908-1910 roku powstało Lwowskie Towarzystwo Kolarzy i Motorzystów, a w 1912 roku – Krakowski Klub Cyklistów i Motorzystów. 11 listopada 1918 roku przyniósł Polsce wolność po 123 latach zaborów. Już w 1921 roku powstał Automobilklub Polski, zaś na początku 1923 roku utworzono pierwsze stowarzyszenie motocyklowe pod nazwą Polski Klub Motocyklowy (PKM) z siedzibą w Warszawie. Rok później kluby mające siedziby we wschodniej Polsce, czyli w tzw. Kongresówce, zjednoczyły się w organizację pod nazwą Polski Związek Motocyklowy. 24 maja 1925 roku powstał podobny związek – z dokładnie tą samą nazwą – w Poznaniu, zrzeszający kluby z Wielkopolski. Połączenie obu organizacji nastąpiło 12 września 1926 roku w Grudziądzu. Po zakończeniu pierwszego szosowego wyścigu o mistrzostwo Polski, podczas wieczornego bankietu oficjalnie proklamowano uchwałę zarządów, stwierdzającą zjednoczenie w jeden Polski Związek Motocyklowy z siedzibą w Warszawie. Wiosną następnego roku PZM został przyjęty do Międzynarodowego Związku Klubów Motocyklowych.

Rozpoczynał się czas wielkiego sportu motocyklowego. W 1927 roku w Polsce były zarejestrowane 3232 motocykle. Nawet lata wielkiego kryzysu z początku lat 30. w niewielkim tylko stopniu odbiły się na rozwoju sportu. Z kalendarzy sportowych z lat 20. wynika, że odbywało się wtedy blisko 100 imprez rocznie, w drugiej połowie lat 30. było ich grubo ponad 150. W większości były to regionalne zawody, gromadzące na starcie 20-60 zawodników, choć nie brakowało imprez o zasięgu ogólnopolskim i międzynarodowym.

Sport motocyklowy przybierał różne formy. W Wielkopolsce, na Pomorzu i Śląsku szybko zdobywała popularność nowa dyscyplina – wyścigi żużlowe. Warszawa i Kraków pasjonowały się wyścigami na torach ziemnych, a później betonowych. Poznańska Unia, jeden z najbardziej zasłużonych dla polskiego sportu klubów, organizowała wyścigi na trawie o Złoty Kask (kontynuowano je także po II wojnie) oraz klasyczne wyścigi szosowe. Później warszawski PKM stał się prekursorem wyścigów i rajdów terenowych. Bardzo prestiżowymi zawodami były motocyklowe wyścigi o Grand Prix Polski rozgrywane od 1928 roku w obsadzie międzynarodowej na trasach koło Grudziądza, Katowic, Poznania i Warszawy.



Pojawiły się też zjawiska z pogranicza sportu i wyczynu, a mianowicie motocyklowe rekordy szybkości. Jedna z pierwszych prób odbyła się 28 września 1925 roku na szosie pod Warszawą. Witold Rychter, jadąc angielskim Nortonem 500, ustanowił oficjalny polski rekord prędkości – 120 km/h. W 1928 roku poznaniak Michał Nagengast, jadąc motocyklem Rudge 500, osiągnął 159 km/h. Do września 1939 roku oficjalny rekord został wyśrubowany do 163 km/h. Ciekawym wydarzeniem była próba przekroczenia granicy 200 km/h (1932 r.). Motocykl Sokół został do tej próby przerobiony w Państwowych Zakładach Inżynierii w Warszawie. W lekką ramę specjalnej konstrukcji wmontowano najnowocześniejszy wówczas angielski silnik JAP o pojemności 996 cm3, który rozwijał moc ok. 60 KM. Do uznania rekordu nie doszło, gdyż władze wojskowe, zarządzające PZInż., zabroniły tego, motywując, że motocykl miał silnik angielski, a nie polski. W nieoficjalnej próbie Witold Rychter osiągnął prędkość ok. 204 km/h. Bardzo wyjątkowym wyczynem był wjazd polskich motocykli Sokół 1000 na Kasprowy Wierch podczas III Rajdu Tatrzańskiego w sierpniu 1939 roku. Był to ostatni wyczyn sportowy przed wybuchem II wojny i jeden z najbardziej spektakularnych w historii polskiego sportu motocyklowego.

Jedną z ciekawszych imprez tamtych lat były górskie wyścigi rozgrywane w Wiśle pod nazwą Polskie Tourist Trophy. Po raz pierwszy impreza odbyła się w 1930 roku, po ukończeniu budowy drogi na Kubalonkę. Trasa wyścigu była uważana za jedną z trudniejszych w Europie. Warte przypomnienia są też szosowe wyścigi motocyklowe w Strudze koło Warszawy, zorganizowane po raz pierwszy w 1926 roku. Zawsze startowali w nich zawodnicy, którzy stanowili czołówkę polskiego sportu motocyklowego. Zawody terenowe rozpoczął w naszym kraju Polski Klub Motocyklowy, który pod koniec lat 20. zainicjował rajdy szosowo-terenowe, a następnie organizował wyścigi terenowe w Nadliwiu oraz górskie Międzynarodowe Rajdy Tatrzańskie. Pierwszy z nich odbył się 11-12 października 1937 roku. Zaraz po wojnie rajd został reaktywowany i szybko zyskał międzynarodową renomę. Był uznawany za twardy sprawdzian przed Sześciodniówką.

1 września 1939 roku stał się kresem dynamicznie rozwijającego się sportu motocyklowego. Nowy rozdział zaczął się tuż po wojnie – jesienią 1945 roku. To jednak jest zupełnie inna opowieść.

zobacz galerię

Zobacz również:
Tak, tak, to wcale nie jest żart. 25 lat temu, w listopadzie 1994 roku, na rynku pojawił się pierwszy numer „Motocykla”. Przez tych 300 miesięcy świat przyspieszył, podobnie jak współczesne motocykle. Przez 2,5 dekady przygotowaliśmy dla Ciebie 299 numerów naszego magazynu.
ZOBACZ WIĘCEJ

Komentarze

 (1)
ZOBACZ KOMENTARZE
REKLAMA
ZOBACZ RÓWNIEŻ Zamknij