Klocki hamulcowe - rodzaje, sposoby produkcji, dobór do motocykla

Klocki hamulcowe to z pozoru proste części, które mają zatrzymać motocykl. Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, jak się je robi, z czego są wykonane albo czym się różnią jedne od drugich? No to przyjrzyjmy się im bliżej.

Klocki hamulcowe Fot. Shutterstock.com

Nie oszczędzaj na hamulcach. Gdy rowek na środku okładziny klocka zniknie, wymień je na nowe.

Historia klocków hamulcowych sięga początków ubiegłego wieku, kiedy to wynalazcy eksperymentowali z różnymi sposobami spowalniania napędzanych silnikiem welocypedów. Pomińmy przegląd rozwiązań z początków epoki motoryzacji. Koniec końców wygrało rozwiązanie z tarczami hamulcowymi. Zyskało ono popularność dopiero w połowie ubiegłego wieku: wtedy coraz więcej zespołów wyścigowych zaczęło stosować je w samochodach zamiast bębnów.

Jeśli pominąć jednostkowe przypadki w wyścigach oraz skuter Lambretta, w którym hamulec tarczowy był sterowany linką, boom na klocki hamulcowe w motocyklach wybuchł wraz z premierą Hondy CB 750. Było to w 1969 r. To o tyle ważne, że wcześniej w motocyklach dominowały hamulce uruchamiane linką. Tarczowe były wyjątkami. Ponad 50 lat rozwoju przyniosło sporo ciekawych rozwiązań, choć proces produkcji – jeśli pominąć kilka usprawnień – niewiele się zmienił.

 

KLOCKI KARBONOWE

Wśród klocków motocyklowych przewijają się m.in. karbonowe do ekstremalnego użytku przy bardzo wysokich temperaturach.

Okładziny wykazują dużą odporność na wysokie temperatury, ale mają niewielki zakres działania – tzn. muszą mieć odpowiednio wysoką temperaturę pracy (nawet 450O i więcej), by pracować prawidłowo. Rzadko osiąga się ją na zwykłych drogach. Są ponadto wrażliwe na wilgoć i zużywają się szybciej niż klocki sintered (spiekane). Używane w wyścigach i motocrossie – tzn. w ekstremalnych warunkach – zapewniają wysoką skuteczność i dobre wyczucie, nie powodując fadingu hamulców. Raczej nie nadają się na drogę.

 
Klocki hamulcoweFot. Brembo

 

Zobacz również: by bezpiecznie zatrzymać motocykl, potrzebne są dobre hamulce i odpowiednia technika jazdy. Oto odcinek jeden z odcinków naszej szkoły jazdy poświęcony hamowaniu. 

 

REKLAMA

REKLAMA

 

Jak powstają klocki hamulcowe

Najpopularniejszym typem klocków hamulcowych są dziś klocki spiekane, czyli metalowe.

Produkcja klocków zaczyna się od stalowej płytki mocującej. Powstaje ona z rolki stali kilkumilimetrowej grubości, która trafia na maszyny tłoczące. Tam prasa (niekiedy o sile nacisku nawet 800 ton) tłoczy odpowiedni kształt płytki. Później płytka trafia do piaskowania i jest zabezpieczana przed rdzą. Jedni producenci czynią to, poddając płytki procesowi cynkowania, inni gotowe klocki pokrywają farbą odporną na wysoką temperaturę. Dalszy proces produkcji klocka zależy od tego, którą drogę wybierze producent.

Gdy płytki są już gotowe, przychodzi etap nakładania okładziny ciernej, czyli tego, co w klocku najważniejsze. Tu metod jest kilka. Mieszanka, z której powstaje okładzina, jest łączona z płytką za pomocą specjalnego kleju lub mechanicznie wprasowywana (pod ciśnieniem nawet 1200 atm) w otwory nawiercone w płytce. Jeśli płytka ma być ocynkowana, zwykle odpowiednio nacina się ją lub przygotowuje w specjalnej prasie (proces kolcowania). Płytka wygląda wtedy trochę jak pilnik do drewna. W tym przypadku jedyną możliwością jest wprasowanie okładziny na płytkę mocującą – klej nie trzymałby wystarczająco mocno z powodu ocynkowania. Z tej metody korzysta m.in. Brembo. Następnie wszystko to jest poddawane obróbce termicznej, czyli wypalaniu w piecu, tak aby wzmocnić okładzinę i zapobiec jej kruszeniu się.

Kolejne czynności to licowanie i równanie okładzin, wykonywanie nacięcia kontrolnego wyznaczającego poziom zużycia i odpowiadającego za dodatkowe chłodzenie. Jeśli płytki mocujące nie były ocynkowane, w dalszej części klocki są zwykle malowane odpornym na wysokie temperatury lakierem, oczywiście z pominięciem lica okładziny. W kolejnym etapie dokłada się blaszki zabezpieczające, a laser nadrukowuje numer seryjny.

Niektórzy producenci – np. EBC – do bardziej sportowych klocków dokładają specjalne nakładki zabezpieczające przed piszczeniem i odprowadzające ciepło, tak aby uniknąć wrzenia płynu hamulcowego.

 

KLOCKI ORGANICZNE

Są znacznie tańsze w produkcji, a więc mniej kosztują, ich działanie jest lepiej wyczuwalne oraz mniej agresywne dla tarcz.

Klocki hamulcoweFot. Brembo


To oznacza, że ze względu na wykorzystanie takich materiałów organicznych, jak karbon, grafit, szkło, polimery czy żywica fenolowo-formaldehydowa, tarcze zużywają się wolniej. Czasem, aby zwiększyć trwałość, dodaje się niewielką dawkę spieku metali. Wtedy są to klocki półspiekane lub semi-sintered. Dawniej używano też azbestu, który wykazywał dużą odporność na wysokie temperatury, ale ten materiał został zabroniony z wiadomych powodów. Okładziny organiczne charakteryzują się mniejszą stabilnością i słabszą odpornością temperaturową, znacznie szybciej się zużywają, mocno pylą i ich skuteczność nie jest tak dobra, jak klocków spiekanych.


Grafit, aramid/kevlar, karbon – używane jako substancja łącząca okładzinę, a także cierna. To on powoduje mocne pylenie klocków organicznych.

Klocki hamulcoweFot. Shutterstock.com

Szkło, krzemiany
– służą jako materiał cierny, czasem oprócz szkła pojawia się na przykład krzemian cyrkonu, który ma sporo zastosowań w przemyśle.

Klocki hamulcoweFot. Shutterstock.com

Żywica
– używana jako materiał łączący masę w okładzinie. Są producenci, którzy aby obniżyć koszty, eksperymentują z cementem jako materiałem łączącym – głównie w klockach samochodowych.

Klocki hamulcoweFot. Shutterstock.com

 

REKLAMA

 

Materiały do produkcji klocków hamulcowych

Większość montowanych obecnie seryjnych motocyklowych klocków hamulcowych to klocki spiekane, czyli z okładzinami ze spieków metali – mosiądzu, miedzi, aluminium i magnezu.

Najbardziej przydają się one w motocyklach, które osiągają większe prędkości i wymagają podwyższonych skuteczności, kąśliwości i stabilności temperaturowej. W lekkich motocyklach, skuterach i w części cruiserów wciąż stosuje się klocki organiczne. Nie, nie oznacza to, że są zrobione z marchwi i ekologicznych jajek. Po prostu do ich produkcji, a właściwie do produkcji okładzin, nie używa się metali.

W miarę upływu czasu renomowani producenci, tacy jak Brembo, EBC, Ferodo czy SBS, zaczęli eksperymentalnie stosować hybrydowe mieszanki okładzinowe, np. półmetaliczne czy też półspiekane, oraz klocki ze spieków metali i ceramiki, karbonowe... To działa trochę jak w magicznym alembiku z czarodziejskim eliksirem – inżynierowie (magicy?) dodają szczyptę tego, łyżkę tamtego, dwie garści owego i sprawdzają, co im z tego wychodzi.

Doświadczenie pozwala im ocenić dobre i złe strony takiej mikstury i znaleźć dla niej zastosowanie, jeśli spełni wymagania. I tak w EBC powstały półspiekane (a w połowie organiczne) klocki serii V, które pasowały do cruiserów – skuteczność i dozowalność na odpowiednim poziomie, nie brudzą tak jak organiczne i nie zużywają tarczy tak szybko. Albo: klocki spiekane serii HH to propozycja dla sportowych motocykli i sportowej jazdy również po torze.

EBC oferuje kilkanaście mieszanek do różnego rodzaju motocykli i skuterów. Nie inaczej jest w przypadku Brembo. Specyfika postępowania tej legendarnej włoskiej marki polega na tym, że posługuje się ona głównie spiekami i tylko w pojedynczych przypadkach stosuje klocki organiczne, np. karbonowo-ceramiczne – z wysoką zawartością karbonu w klockach wyścigowych lub znacznie mniejszą w klockach do motocykli o małych pojemnościach.

Jeszcze kilka lat temu wszystko to było mniej skomplikowane. Podział na rodzaje okładzin, o których piszemy w ramkach uproszczony, bowiem każdy producent korzysta z wielu różnych mieszanek, niemniej można go sprowadzić do okładzin spiekanych, metalowych i organicznych.

 

KLOCKI SINTERED – SPIEKI

To najpopularniejszy rodzaj klocków fabrycznie montowanych w większości współczesnych motocykli.

Klocki hamulcoweFot. EBC


Okładziny są wykonane głównie ze spieku metali. Charakteryzują się dużą odpornością na ciepło generowane przez tarcie, skutecznością w różnych warunkach (również deszczowych), dużą trwałością, wyraźnym punktem zadziałania i mniejszym pyleniem. Z drugiej strony są droższe w zakupie i agresywniejsze – powodują szybsze zużycie tarcz hamulcowych.


Miedź – większość wykonana jest ze spieku sproszkowanej miedzi z niewielką domieszką grafitu i składników odpowiadających za smarowanie, równomierne zużycie i wytwarzanie powłoki ciernej. Każda firma ma na to własne receptury.

Klocki hamulcoweFot. Shutterstock.com

Aluminium, magnez – do spieków dodawane są też często drobiny aluminium, a w niektórych klockach Brembo stopy magnezu. To efekt recyklingu w fabryce (wykorzystywanie odpadów z produkcji), ale dokładnie przemyślany i przebadany pod kątem skuteczności, trwałości i bezpieczeństwa.

Klocki hamulcoweFot. Shutterstock.com

 

Jakie klocki hamulcowe wybrać?

Hamulce organiczne lub niemetalowe oferują lepsze wyczucie, ale niższą trwałość niż spieki.

Zanim kupisz klocki, zastanów się, w jaki sposób jeździsz na motocyklu, jaki jest twój styl jazdy. Większość klocków, mimo etykietek obiecujących zawsze genialną skuteczność, ma konkretne zastosowanie. Dlatego nie zakładaj sportowych klocków do cruisera, jeśli masz przekonanie, że jeździsz dynamicznie. I odwrotnie – organiczne klocki w motocyklu sportowym na torze to katastrofa, która prędzej czy później musi się wydarzyć. Dlatego, zanim kupisz, zapoznaj się z tym, co radzi producent lub zastosuj się do zaleceń instrukcji obsługi twojego motocykla.

Jeśli jesteś w stanie określić, w jakim stylu jeździsz i na zimno ocenić, na co pozwala twój motocykl, nie powinieneś mieć problemu z wyborem właściwego rodzaju. Koniec końców hamulce chyba wciąż są najważniejsze podczas jazdy motocyklem, no, może oprócz oleju w głowie.

 

 

 

Zobacz również:
Klucz dynamometryczny pozwoli z dużą precyzją i należytym momentem dokręcić śruby w motocyklu. Tu chodzi nie tylko o silnik, ale również o osprzęt, sety podnóżków, czy zaciski hamulcowe. Podpowiadamy jaki klucz dynamometryczny wybrać i jak go stosować.
ZOBACZ WIĘCEJ

Komentarze

 
DODAJ KOMENTARZ

REKLAMA

REKLAMA