Jak dbać o akumulator motocyklowy?

Prosta obsługa, duża pojemność, odporność na uszkodzenia i coraz mniejsza masa – takie są dzisiejsze akumulatory. Jak sprawy się mają po wprowadzeniu nowych przepisów?

| Data aktualizacji: 2021-03-24

1 lutego 2021 roku weszły w życie nowe przepisy regulujące detaliczną sprzedaż suchoładowanych akumulatorów z pojemnikiem zawierającym elektrolit do samodzielnego wlania.

Akumulator i materiały wybuchowe - co je łączy?

1 lutego 2021 roku weszło w życie rozporządzenie 2019/1148, dotyczące sprzedaży i użytkowania "prekursorów materiałów wybuchowych", które wpływa na sprzedaż akumulatorów do motocykli. Zakazano sprzedaży pojemników z elektrolitem klientom końcowym. Co to oznacza dla motocyklisty?

Koniec z własnoręcznym zalewaniem akumulatora elektrolitem. Od początku lutego zrobi to za ciebie sprzedawca. 

Regulacjom tym nie podlega sprzedaż B2B, np. do hurtowników i właścicieli warsztatów, jednak każdy przedsiębiorca jest zobowiązany przekazywać te informacje do punktów sprzedaży, do których dostarcza swoje akumulatory.

Akumulator to temat, który jak bumerang powraca na wiosnę i to co roku. W dalszej części artykułu wyjaśniamy jakie są rodzaje akumulatorów, który z nich wybrać i jak dbać o baterię, żeby służyła jak najdłużej. 

Zobacz również: co zrobić ze zużytym akumulatorem?

Akumulator motocyklowy - wszystko co powinieneś wiedzieć

Najpopularniejszy wciąż pozostaje akumulator kwasowo-ołowiowy - jest prosty i niezawodny, ale niewłaściwie użytkowany może on sprawiać nieco kłopotów. W tym roku dzięki urzędnikom UE odpadł problem zalewania go elektrolitem. Ale trzeba pamiętać żeby montować go w pozycji pionowej - w przeciwnym razie może się wylać trochę żrącego elektrolitu, podobnie uszkodzony regulator napięcia może doprowadzić do zagotowania się elektrolitu, a żrące opary zniszczą wówczas lakier i wszystkie metalowe części na swojej drodze. Sprawcą podobnych spustoszeń może być też źle położony albo zagięty wężyk odpowietrzający.

Również zimą akumulatory lubią dawać motocyklistom ostro w kość. Wyjęcie go z motocykla nie zawsze jest proste, a gdy już operacja zakończy się sukcesem, trzeba dopilnować czasu ładowania i pamiętać o dolaniu wody destylowanej, aby utrzymać zalecany poziom elektrolitu.

Wszystko o akumulatoracharchiwum MPP
Akumulatory motocyklowe bez tajemnic

Akumulator bezobsługowy

Bądźmy szczerzy – akumulatory kwasowo-ołowiowe o tradycyjnej budowie nie sprzyjały tym, którzy cierpieli na śrubokrętofobię.

Ponad 25 lat temu na rynku pojawiły się akumulatory z oznaczeniem MF (maintenance free), czyli bezobsługowy. Skończyła się zabawa z lejkami, ponieważ do akumulatora był dołączany zbiorniczek zawierający dokładnie odmierzoną ilość elektrolitu. Trzeba go było tylko nałożyć na obudowę i poczekać, aż elektrolit spłynie do wnętrza akumulatora. Do przeszłości odeszły też lubiące się zgubić koreczki-zatyczki. Po pierwszym napełnieniu wystarczyło założyć specjalną listwę z korkami.
Teraz nie trzeba robić nawet tego - w sklepie odbierzesz gotowy do użycia akumulator.

Dzięki szczelnej budowie zniknął obowiązek dolewania wody destylowanej, niemniej nadal niezbędny był wężyk odpowietrzający.

Niektórzy motocykliści, oszołomieni bezobsługowością, zapomnieli, że mimo iż ten ciężki kloc był szczelnie zamknięty, w dalszym ciągu w głębi ołowianych płytek był to tradycyjny akumulator kwasowo-ołowiowy, a więc podczas przerwy zimowej nie wolno było zapomnieć o obsłudze, czyli doładowywaniu.

Kolejny etap rozwoju akumulatorów był niewidoczny z zewnątrz: dotyczył sposobu produkcji płytek. W celu zwiększenia stabilności dodawany wcześniej w stosunkowo dużych proporcjach antymon został zastąpiony przez wapń, który był dozowany w znacznie mniejszych ilościach. Uwalnianie gazu, a tym samym zużycie wody zostały ograniczone, a proces samorozładowania dość mocno zredukowany. Przy okazji udało się „związać” chlupoczący w obudowie elektrolit, który wymuszał montowanie akumulatora w pionowej pozycji – korkami do góry. Taki efekt uzyskano dzięki wykorzystaniu separatorów (mat) wykonanych z włókna szklanego lub włókniny jako przekładek płyt. Pamiętaj, że z tą techniką masz do czynienia, jeśli na obudowie znajdziesz oznaczenie AGM (skrót od absorbent glass mat).

Co to jest akumulator żelowy/Hawker/AGM?

Kolejnym sposobem na akumulator, dla którego pozycja w motocyklu nie ma większego znaczenia, jest zastosowanie kwasu krzemowego. Tak powstały niezwykle praktyczne akumulatory żelowe.

Niestety, nowoczesne akumulatory są wrażliwe na sposób ładowania i np. nie lubią, gdy podłącza się je do prostowników starego typu. Stąd dwa wnioski: 1. do nowoczesnych akumulatorów zawsze stosuj nowoczesne prostowniki; 2. nie ma sensu stosowanie akumulatora żelowego w starszym motocyklu.

W ostatnich latach szczególnie wśród posiadaczy beemek furorę robi jeszcze inny rodzaj akumulatora, mianowicie taki, w którym płytki są wykonane z czystego ołowiu. Oferowane przez amerykańskiego Hawkera akumulatory, wykorzystujące technikę AGM, mają inną strukturę chemiczną – z elektrodami wykonanymi z opatentowanego stopu ołowiowo-cynowego. Takie rozwiązanie zapewnia niższy opór wewnętrzny i dzięki niemu akumulator rzadziej zaliczy szybką padakę w razie dużego poboru prądu.

Bonus jest taki, że Hawkery zapewniają większy prąd rozruchu niż tradycyjne akumulatory, są stabilniejsze i odporniejsze na zimno oraz charakteryzują się wolniejszym procesem samorozładowywania. Oprócz tego Hawkery lepiej znoszą zbyt wysoki prąd ładowania i nie za bardzo wzrusza je fakt głębokiego rozładowania. Taka czysto ołowiana bateria ma bardzo poważny minus: kosztuje tak dużo, że jej zakup opłaca się właściwie tylko tym, którzy jeżdżą dużo albo przez cały rok.

Akumulator litowo-jonowy

Akumulator litowo-jonowy ma wielką przewagę nad tradycyjnym – jest niesamowicie lekki: waży o plus minus 2/3 mniej. Nie ma łatwiejszego sposobu zaoszczędzenia na masie motocykla, dlatego tego rodzaju baterie cieszą się ogromną popularnością wśród zawodników i fanów wizyt na trackdayu. Dla przykładu: oryginalny akumulator w BMW S 1000 RR (rocznik 2014) waży 3,1 kg , a w wersji litowo-jonowej tylko 1 kg.

Ale bateria litowo-jonowa baterii litowo-jonowej nierówna. To określenie służy do nazwania grupy akumulatorów zbudowanych na bazie litu, ale zupełnie różnych typów. Ich wspólne cechy: duża kumulacja energii, stabilność termiczna oraz brak efektu pamięci. Różnice: do produkcji elektrod i separatorów są stosowane różne materiały, co prowadzi do powstania różnych właściwości.

Pierwsze akumulatory litowo-jonowe były gotowe do wprowadzenia na rynek już na początku lat 90. XX wieku. Najczęściej były to baterie, do których produkcji używano litu i dwutlenku kobaltu. Stosowano je m.in. w kamerach, później w telefonach komórkowych. Tyle że po roku używania ich sprawność mocno spadała, a po najpóźniej trzech latach nadawały się już tylko do wyrzucenia.

REKLAMA

REKLAMA

LiFePo4 = bezpiecznie

Pod względem wytrzymałości widoczny jest postęp, niemniej nie udało się całkiem wyeliminować niektórych problemów. Konkretnie chodzi o spore niebezpieczeństwo zapłonu baterii litowo-jonowych. Z tego powodu w 2006 roku Apple musiał wycofać z użytku prawie dwa miliony, a Dell ponad cztery miliony akumulatorków. Palącym i to dosłownie tematem były akumulatory litowo-jonowe stosowane w samolocie Boeing Dreamliner.

W samochodach i motocyklach najpopularniejsze są akumulatory, do których produkcji stosuje się lit oraz fosforan żelaza (LiFePo4). W porównaniu z akumulatorami Li-Ion zapracowały one na opinię wyjątkowo bezpiecznych. Ma to chemiczne uzasadnienie. Otóż podczas przeładowania w akumulatorze LiFePo4, inaczej niż w litowo-jonowym, nie wytrąca się metaliczny lit, który w połączeniu z tlenem tworzy mieszankę wybuchową.

Wszystko o akumulatoracharchiwum MPP
Akumulatory motocyklowe bez tajemnic

Oprócz tego i niewielkiej masy, akumulatory LiFePo4 mają jeszcze inne zalety:

  1. ponieważ nie ma w nich kwasu, mogą być montowane w dowolnej pozycji;
  2. ładuje się je bardzo szybko;
  3. dobrze znoszą wysoki prąd ładowania;
  4. mają niewielkie samorozładowanie;
  5. długa żywotność– niektórzy producenci obiecują 3000 cykli ładowania.

Akumulatory LiFePo4 mają prawie identyczne z tradycyjnymi akumulatorami ołowiowo-kwasowymi końcowe napięcie ładowania. Mimo to nie wolno ci dojść do wniosku, że możesz je ładować za pomocą tych samych prostowników.
Kupując ładowarkę sprawdź czy ma ona specjalny program do obsługiwania tego typu akumulatorów (np. Ctek, Optimate).

Szukasz nowego akumulatora? Dobierzesz go z pomocą aplikacji.

Wszystko o akumulatoracharchiwum MPP
Jeśli jeździsz z tak zapuszczonymi klemami, nie narzekaj na problemy z brakiem prądu. Brudne klemy to spory opór w przepływie prądu.

Słowniczek, czyli co warto wiedzieć o akumulatorach?

Co to jest akumulator AGM?

AGM to skrót od „absorbent glass mat”. To rozwiązanie polega na tym, że elektrolit wsiąka w maty wykonane ze specjalnego włókna. Dzięki temu nie dochodzi do wycieków kwasu z akumulatora, a baterię można zamontować w dowolnej pozycji. Akumulatory AGM bardzo dobrze sprawdzają się tam, gdzie są potrzebne duże prądy.

Co to jest akumulator żelowy?

Za pomocą kwasu krzemowego elektrolit jest tak zagęszczany, że ma konsystencję przypominającą żel. W bateriach żelowych także nie dochodzi do wycieków i mogą być one zamontowane w dowolnej pozycji. W porównaniu ze standardowymi akumulatorami oraz bateriami AGM mają one dość duży opór wewnętrzny, nie nadają się więc do dostarczania dużego prądu. W przypadku motocykli nie jest to jednak problem.

Co to jest prąd rozruchowy?

Jest to prąd dostarczany (jego natężenie jest podawane w amperach = A), mierzony w temperaturze -18° C przez 10 sekund. Proces pomiaru jest regulowany różnymi normami (DIN, EN), a pomiar pozwala określić zdolność rozruchową akumulatora.

Co to jest pojemność akumulatora?

Oznacza zapas prądu, który jest w stanie dostarczyć akumulator. Pojemność jest mierzona w amperogodzinach (Ah). Duża wartość pojemności nie jest wyznacznikiem jakości akumulatora. Znacznie ważniejszy jest prąd rozruchowy.

Co to jest akumulator litowo-jonowy?

Do jego produkcji jest wykorzystywany lit. We wnętrzu tych akumulatorów w ogóle nie ma cieczy. Dzięki dużej kumulacji energii są one małe i lekkie. W pojazdach stosuje się przeważnie akumulatory LiFePo4. Akumulatory litowo-jonowe są wrażliwe na głębokie rozładowanie oraz zbyt wysoki prąd ładowania. Podczas zimowania powinny być naładowane mniej więcej do połowy.

Co to jest rekombinacja?

Proces podczas ładowania zachodzący wewnątrz zamkniętego akumulatora, w którym powstający tlen pozostaje w systemie i łącząc się z wodorem wewnątrz obiegu, ponownie zamienia się w wodę. Dzięki temu zjawisku ubytek cieczy jest minimalny, a akumulator jest faktycznie bezobsługowy.

Co to jest akumulator VRLA?

Skrót od angielskiego określenia Valve Regulated Lead Acid Battery, co oznacza akumulator z zaworem bezpieczeństwa. Baterie żelowe i AGM są akumulatorami typu VRLA.

REKLAMA

Wszystko o akumulatoracharchiwum MPP
Akumulatory motocyklowe bez tajemnic

Najpoważniejsze błędy w obsłudze akumulatora

1. Kontrola. Nawet uszkodzone akumulatory mogą podczas pomiaru napięcia pokazywać od 12 do 13 V. Prawdziwy obraz stanu akumulatora da pomiar napięcia pod obciążeniem.

2. Rozłączanie i demontaż. Zawsze odłączaj najpierw biegun ujemny, bo przypadkowe zetknięcie bieguna dodatniego z masą może spowodować zaiskrzenie instalacji. W tradycyjnych akumulatorach ołowiowo-kwasowych zwróć uwagę na położenie wężyka odpowietrzającego – nie może być on ani zatkany, ani załamany.

3. Ładowarka. Stare (samochodowe), najprostsze prostowniki są zabójcze dla nowoczesnych akumulatorów, ponieważ wyłączają się albo za późno, albo wcale, albo ładują akumulator zbyt wysokim prądem. Przy bezobsługowych akumulatorach nie da się zauważyć momentu nadmiernego wytwarzania gazu.

4. Przechowywanie. Akumulatory powinny być przechowywane najlepiej w pełni naładowane, w suchych pomieszczeniach, w temperaturze pokojowej. W takich warunkach samoistne rozładowywanie przebiega najwolniej. Nadmiernie rozładowane akumulatory podlegają procesowi zasiarczenia, co powoduje ich uszkodzenie.

5. Napełnianie I. W przypadku tradycyjnych akumulatorów ołowiowo-kwasowych (tych z wyjmowanymi zatyczkami) do uzupełnienia elektrolitu należy używać wyłącznie wody destylowanej. Nigdy nie dolewaj elektrolitu ani wody z kranu, bo na bank uszkodzisz akumulator.

6. Napełnianie II. Jeśli przed ładowaniem poziom elektrolitu znajduje się poniżej minimum, najpierw uzupełnij jego stan nieznacznie powyżej tego poziomu i dopiero wtedy rozpocznij ładowanie.

7. Elektrolit. Rozcieńczony kwas siarkowy dopiero po pewnym czasie powoduje uszkodzenie naskórka, natomiast szybko wypala dziury w ubraniach i porządnie niszczy lakier na motocyklu. Dlatego rozlany elektrolit musisz natychmiast spłukać bardzo dużą ilością wody (albo neutralizatora).

8. Rozładowywanie. Aby utrzymać akumulator w dobrym stanie, nie musisz go regularnie rozładowywać i ładować. Kiedyś do rozładowywania używano zwykłej żarówki, dzisiaj możesz użyć ładowarki z programem podtrzymywania napięcia. Takie ładowarki często pracują z akumulatorem (rozładowywanie i ładowanie) w celu utrzymania go w dobrej kondycji.

9. Podłączanie i montaż. Minus podłączaj zawsze na końcu. Śruby dokręcaj mocno, ale bez przesady, bo bieguny są wykonane z miękkiego ołowiu.

10. Smar na klemy. Nakładaj go już po podłączeniu klem. Jeśli wcześniej posmarujesz bieguny, spowodujesz powstanie warstwy izolacyjnej, która tylko pogorszy przewodzenie prądu.

Wszystko o akumulatoracharchiwum MPP
Wężyk odpowietrzający musi być dobrze zamocowany w akumulatorze i nie może być zagięty. W przeciwnym razie opary kwasu zniszczą aku i bike’a. Jeśli kwas z akumulatora kapnie na motocykl, spodziewaj się sporej ilości rdzy i zniszczonego lakieru. 

Jak dbać o akumulator by służył jak najdłużej?

Co zrobić żeby maksymalnie przedłużyć życie akumulatora?
• Mocno i pewnie zamocuj akumulator w motocyklu.
• Nigdy nie rozładowuj akumulatora do końca. Jeśli podczas uruchamiania silnika usłyszysz cykanie przekaźnika rozrusznika, odpuść sobie dalszą walkę, bo jest przegrana. Naładuj akumulator.
• Co pół roku sprawdź napięcie ładowania akumulatora – nie może być niższe niż 13,8 V i wyższe niż 14,4 V.

Czego pod żadnym pozorem nie wolno robić z klasycznym akumulatorem?
• Nie wolno go przewracać i rozbijać (elektrolit jest żrący).
• Nie wolno łączyć biegunów na przykład kawałkiem metalu (zwarcie i uszkodzenie).
• Nie należy zostawiać go nieużywanego lub nieładowanego dłużej niż 2 miesiące, bo ulegnie zasiarczeniu.
• Nie wolno ładować akumulatora zbyt dużym prądem lub zbyt wysokim napięciem.
• Nie wolno eksperymentować ze zbyt dużym poborem prądu.

Po czym poznać, że akumulator jest rozładowany?
• Rozładowany akumulator ma napięcie mierzone bez obciążenia poniżej 12,5 V, a gęstość elektrolitu spada poniżej 1,27 G/cm3.

Co się stanie, jeśli w akumulatorze jest za mało elektrolitu?
• Ta część płyt, która jest odsłonięta, pokryje się siarczanem, z czasem nieodwracalnie. Takie akumulatory można próbować regenerować, choć w większości przypadków lepsze będzie kupno nowej sztuki.

Czy akumulator może zostać rozładowany do zera?
• Nie! Po rozładowaniu poniżej 8 V (tzw. głębokie rozładowanie) akumulator może już nie dać się naładować. Akumulator całkowicie rozładowany i pozostawiony na dłuższy czas może już nie nadawać się do regeneracji.

Jakim prądem ładować akumulator?
• Prądem nie większym niż 1/10 pojemności (np. 4,5 Ah/0,45 A) nie dłużej niż 10 godzin. Jeśli gęstość elektrolitu  przekroczy 1,28 G/cm3, należy przestać ładowanie.

Jakim napięciem ładować?
• Akumulator 6-woltowy napięciem 6 V, a 12-woltowy napięciem 12 V.

REKLAMA

REKLAMA

Akumulator kwasowo-ołowiowyarchiwum MPP
Dbanie o akumulator kwasowo-ołowiowy nie jest trudne ale wymaga precyzji i skupienia. Wtedy unikniesz niepotrzebnych zniszczeń

Alternatory – mocarze i mięczaki

Duże motocykle mają duże alternatory. Dlaczego? Bo duży bike, taki jak Honda Gold Wing, ma grzane manetki i kanapę, nawigację, spory komputer sterujący silnikiem, rozrusznik tak ogromny, aby mógł uruchomić równie ogromny silnik i bieg wsteczny (na rozruszniku). Radio, wielki reflektor czy podłączone CB też pobierają sporo prądu. Żeby to wszystko zasilić, potrzebny jest mocarny alternator.

Największym bajerem są crossówki wyposażone w elektroniczny wtrysk paliwa, pozbawione rozrusznika elektrycznego i akumulatora. Ich instalacja elektryczna została tak skonstruowana, żeby uruchamianiu silnika kopniakiem towarzyszyło wytwarzanie prądu odpowiednio dużego, aby zasilić wtryskiwacz.

Najmocniejsze alternatory
  model moc
1. Honda Gold Wing 1100 W
2. Triumph Tiger Explorer 950 W
3. Triumph Trophy 950 W
4. BMW K 1300 GT 945 W
5. BMW K 1200 GT 945 W
Najsłabsze alternatory
  model moc
1. KTM 640 Duke II 200 W
2. Suzuki GS 500 200 W
3. KTM 690 SM/Duke 224 W
4. Kawasaki ER-6 Twister 238 W
5. . KTM 200 Duke 238 W

Problem: ołów we krwi

„Olbrzymie zagrożenie zdrowia dla mieszkańców z powodu nielegalnych fabryk akumulatorów w Chinach!” – w archiwach gazet nierzadko można napotkać takie lub podobne nagłówki. Szczególnie dramatyczny był przypadek opisany przed prawie dwoma laty: u ponad 200 dzieci mieszkających w pobliżu fabryki akumulatorów w prowincji Anhui stwierdzono zatrucie krwi ołowiem, u niektórych bardzo ciężkie. Fabryka funkcjonowała nielegalnie w pobliżu licznego skupiska ludzi.

Faktem jest, że produkcja akumulatorów ołowiowo-kwasowych niesie ze sobą ryzyko zagrożenia zdrowia oraz skażenia środowiska, więc Chiny, jako główny producent baterii zawierających ołów, stanęły pod pręgierzem. W czasach trwającego obecnie w Chinach boomu gospodarczego roczne zużycie ołowiu szacuje się na ponad 3 miliony ton. Mimo to ten kraj – zapewne pod naciskiem światowej opinii publicznej – zupełnie zmienił politykę w tym względzie: w ostatnich dwóch latach zamknięto tam bardzo dużo fabryk.

Wszystko o akumulatoracharchiwum MPP
Zgodnie z oficjalnymi danymi chińskich związków przemysłowych, z 1700 fabryk akumulatorów ołowiowych czynnych pozostało około 230.

Jaki rodzaj akumulatora wybrać?

Czysty ołów, żel, lit… – jaka bateria dla kogo? Na początek powiedzmy, że nowoczesny akumulator nie zwalnia z obowiązku dbania o niego. Bez regularnego ładowania, szczególnie przy dłuższych przerwach w jeździe, nawet najdroższy akumulator bardzo szybko trzeba będzie oddać do recyklingu.

Niedzielni motocykliści

Przejeżdżają niewiele kilometrów, przerwy między wyjazdami trwają tygodnie, sezon zaczynają najwcześniej w kwietniu i kończą najpóźniej w październiku. Akumulator wymaga szczególnej uwagi, tym bardziej jeśli garażowany motocykl pobiera prąd, na przykład przez immobiliser czy alarm. Kto nie chce wydać dużo kasy, niech kupuje akumulator ołowiowo-kwasowy. Warto, abyś wtedy miał bezobsługowy prostownik i podłączył go na zimę (w niektórych motocyklach przez gniazdko zapalniczki). Wiosną sprzęt na bank odpali.

Jeżdżący przez cały rok

Pięciocyfrowe przebiegi nie należą do rzadkości, a motocykl jest używany przez cały czas, z przerwą tylko wtedy, gdy na drodze leży dużo śniegu. W tym wypadku, wybierając akumulator, powinieneś postawić na taki, który zapewnia niezawodny rozruch w ujemnych temperaturach. Czyli powinieneś zainwestować w akumulator żelowy lub AGM z dużym prądem rozruchowym i niewielkim prądem samorozładowywania.

Fani trackdayów

Jeśli obniżanie masy motocykla stało się twoją obsesją, sprawa jest prosta: wybierz akumulator LiFePo4, który odchudzi twoją maszynę i wyjdzie stosunkowo tanio w porównaniu z zakupem np. karbonowych owiewek. Szczególnie w starszych motocyklach zwróć uwagę na poprawną pracę regulatora napięcia. Co ważne tego typu akumulatory oferują duży prąd rozruchu i niewielką masę, ale są bardzo wrażliwe na zbyt wysoki prąd rozładowania (pobór prądu) i wymagają ładowarek z dedykowanym programem.

zobacz galerię

Zobacz również:
Często znalezienie winnego spowodowania wypadku nie jest łatwe, a policjanci częściej uwierzą kierowcy puszki (np. mamie z dziećmi) niż motocykliście. Nagranie z wideorejestratora nie pozostawia miejsca na dyskusję.
ZOBACZ WIĘCEJ

Komentarze

 (1)
ZOBACZ KOMENTARZE
REKLAMA