[ X ]

Kontynuując korzystanie z naszej strony internetowej (również poprzez zamknięcie tego komunikatu), wyrażasz zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych na zasadach wskazanych w "Polityce prywatności"

Kontynuuj przeglądanie

REKLAMA
REKLAMA
PODZIEL SIĘ

OCEŃ
4.3

Zużycie paliwa w motocyklach, czyli "A ile to pali?"

Standardowa odpowiedź: tyle, ile wlejesz. A poważnie: sprawdzamy, o ile bardziej paliwożerne od małych sprzętów są motocykle z silnikami o dużych pojemnościach oraz czy doładowanie, oprócz większej mocy, gwarantuje wir w zbiorniku paliwa.

zużycie paliwa w motocyklach ponad 50 procent z ceny litra paliwa to różne podatki. Marża stacji benzynowej wynosi mniej więcej 3%, a ponad 30% ceny to pobierany przez państwo podatek akcyzowy.

Mieszkańcy Kuwejtu, czy Bahrajnu mają klawe życie! W tych krajach litr paliwa kosztuje, kilkadziesiąt groszy. A skoro benzyna jest tańsza niż woda, to nie ma się co przejmować zużyciem paliwa. Natomiast w Europie ceny paliwa rosną i końca tych wzrostów raczej nie widać.

Dlatego zdecydowanie częściej zwracamy uwagę na poziom spalania. O tym, że duży wpływ na niego mają pojemność silnika, jego budowa (liczba cylindrów, moc, konstrukcja: widlasty czy rzędowy, z doładowaniem czy bez) i sposób jazdy chyba nikogo nie trzeba przekonywać.

Sześć królików doświadczalnych

Aby odpowiedzieć na te pytania, role królików doświadczalnych przydzieliliśmy sześciu maszynom. Jeden, dwa, trzy, cztery i sześć – tyle cylindrów mają ich silniki. Rozstrzał mocy ogromny – od 30 do 214 KM. Ile paliwa zużywają Honda CB 300 R, KTM 790 Duke, Yamaha MT-09, Kawasaki Ninja H2 SX, Ducati Panigale V4 SHonda Gold Wing? Jakie jest minimalne, a jakie maksymalne spalanie? Zbadanie tego to zadanie na dziś. Ogromną wagę przywiązywaliśmy do tego, by wszystkie pomiary były wykonane w porównywalnych warunkach.

REKLAMA

Silnik KTM-a 790 Duke’a to lekki twin. Bike niewiele waży, jest zwrotny i ma 105 KM, co w zupełności wystarczy do dynamicznej jazdy. Gaz odkręcony do połowy lub do 3/4 – nie trzeba nic więcej, żeby po plecach zaczęły biegać mrówki emocji.

Taki sam efekt wywołuje mająca jeden cylinder więcej, a więc nieco mocniejsza Yamaha MT-09. Ten dodatkowy cylinder oznacza większe straty mechaniczne w silniku (dodatkowy tłok, bardziej rozbudowany układ rozrządu). Czy większe masa i opory tarcia spowodują wzrost spalania podczas jazdy z taką samą prędkością?

Zobacz również: Zasilanie paliwem. Gaźnik i wtrysk - jak to działa? 

REKLAMA

REKLAMA

Aby nie stracić z oczu obu nakedów tuż za pierwszym zakrętem, singiel o pojemności 286 cm3 napędzający Hondę CB 300 R musi się nieźle napracować. Taka jazda to niezła frajda, chociaż ma ogromny wpływ na średnie zużycie paliwa. Jak wielki? O tym później.

Całkowitym przeciwieństwem wspomnianych wcześniej motocykli jest Kawasaki Ninja H2 SX. Duży silnik, doładowany mechaniczną sprężarką, już na najniższych obrotach ma mnóstwo pary. Czy zastosowanie kompresora pozwoli obniżyć zużycie paliwa, a może je zwiększy (straty z powodu mechanicznego napędu)?

REKLAMA

Na Średnie Zużycie paliwa wpływa wiele czynników, dlatego minimalne spalanie może być dwu-, a nawet trzykrotnie niższe od maksymalnego.  

6643 – tyle stacji benzynowych działało w Polsce w grudniu 2017 r.

Kolejny zawodnik – Ducati Panigale V4 S. W przeciwieństwie do miękko pracującego i niesamowicie elastycznego silnika Kawy, V-czwórka z Bolonii, z powodu charakterystyki nazwanej „twin pulse” (ma przypominać pracę twina) głośno dudni na niskich obrotach, by kilkaset obrotów wyżej zamienić najdrobniejszy ruch manetką gazu na ostre przyspieszenie. Gaz odkręcony do połowy? Do trzech czwartych? To wystarczy, aby na większości dróg w Europie twoje prawko było zagrożone.

 

Przypadkiem szczególnym jest Honda GL 1800 Gold Wing. Jej silnik ma sześć cylindrów w układzie bokser i pojemność 1833 cm3. Maksymalnego momentu jest tu w cholerę, mimo to rozpędzenie 385-kilogramowego motocykla to wyzwanie. Ponadto w automatycznej skrzyni biegów DCT w powietrze ulatuje więcej mocy, niż w zwykłej. Co więcej, wraz z rosnącymi stratami mechanicznymi w układzie przeniesienia napędu wzrasta zużycie paliwa.

REKLAMA

Chwila prawdy

Po 120 km przejechanych z zachowaniem obowiązujących ograniczeń prędkości i bez świrowania czekam na chwilę prawdy. Po chwili już wiem, że CB 300 R spalił 3,3 litra benzyny na 100 km. To dobry wynik, ale bez rewelacji. Duże obciążenie silnika i wysokie obroty nie pozwoliły uzyskać lepszego rezultatu. 4,8 litra zmierzone w Yamasze MT-09 brzmi o wiele lepiej, podobnie jak 4,5 l/100 km KTM-a 790 Duke’a.

Wniosek z pierwszej części testu jest następujący: współczesne silniki są tak skonstruowane, by podczas normalnej jazdy zagwarantować niewielkie zużycie paliwa.

W takich warunkach zużycie paliwa Kawasaki H2 SX wyniosło 5,2 l/100 km. Doładowany czterocylindrowiec bez zająknięcia znosił niskie obroty, nawet wtedy przyspieszał z dynamiką o wiele większą niż można by oczekiwać. Wynika z tego, że w najnowszym H2 SX sprężarka nie ma negatywnego wpływu ani na styl jazdy (szarpanie, opóźnienie) ani na zużycie paliwa.

Trochę gorzej wygląda sprawa w przypadku Ducati Panigale. Żeby wszystko było jasne: nie oczekiwałem, że będzie to mistrz oszczędności. Niemniej 8 l/100 km to sporo. Konstruktorom superbike’a Ducati przyświecały inne cele – jak największe dynamika i moc.

Bardzo krótki skok tłoków pozwala uzyskiwać wysokie obroty, a przez to dużą moc, ale wynikająca z tego stosunkowo duża średnica tłoków wymusza kształt komór spalania, który nie sprzyja efektywności tego procesu. Ekstremalne czasy pracy układu rozrządu z długimi czasami przekrycia zaworów i krótkie drogi dolotowe – to wszystko wspiera uzyskiwanie dużych mocy, ale działa niekorzystnie, jeśli chodzi o wyzwalanie drzemiącej w benzynie energii. Oszczędność? Ducati Panigale nie zna tego słowa.

REKLAMA
Liga Mistrzów

Oto przykłady średnich wartości zużycia paliwa współczesnych motocykli. Wykres potwierdza, że motocykle z małymi silnikami są najoszczędniejsze. Na drugim końcu skali są maszyny wyprodukowane we Włoszech. To o tyle dziwne, że benzyna nie jest tam tania – średnio 1,64 €, czyli ok. 7 zł za litr.

a ile to pali?

Sporym zaskoczeniem była Honda Gold Wing - 5,6 l/100 km to wynik godny uznania. Spora masa, olbrzymia powierzchnia czołowa (opór powietrza!), ale też niewysilony silnik o sporej pojemności – widać, że dużo uwagi poświęcono zużyciu paliwa. W głowicy boksera Gold Winga pracuje układ rozrządu Unicam, w którym zaworami steruje tylko jeden wałek rozrządu na każdy rząd cylindrów. Takie rozwiązanie ogranicza liczbę części, a tym samym zmniejsza tarcie. Niezależnie od tego zapotrzebowanie sześciocylindrowca na paliwo i tak zadziwia.

REKLAMA

REKLAMA

Po rekord oszczędności

Kolejny etap testu to próba pójścia na rekord… Rekord oszczędności oczywiście. Nie będę ukrywał, że był to też sprawdzian naszej cierpliwości. Mówiąc krótko – półtorej godziny jazdy w wolnym tempie na najwyższym biegu i najniższych obrotach, w jak najbardziej aerodynamicznej pozycji, bez zmiany obciążenia, bez marnowania energii na hamowanie. To wysoki wymiar kary, ale czegóż się nie zrobi dla nauki...

KTM 790 Duke odwdzięczył się wynikiem 3,2 l/100 km. Mocno po piętach deptała mu Yamaha MT-09 z wynikiem 3,3 l/100 km. Wynik Yamahy to zasługa elastycznego silnika, który potrzebuje niższych obrotów niż Duke.

Gold Wing zmiażdżył nasz system, osiągając wynik 3,8 l/100 km. Mający długie przełożenie siódmy bieg w skrzyni DCT tak dobrze spełnia swoją funkcję, że przy 90 km/h możliwa jest możliwa jazda na bardzo niskich obrotach.

REKLAMA

Zaskakujące było też to, że Kawa o mocy ponad 200 KM na przejechanie 100 km potrzebowała tylko 3,9 litra. Za to 4,7 l/100 km nie przynosi chwały Panigale. Była to minimalna wartość, jaką udało nam się uzyskać tym motocyklem na drodze.

Historia benzyny zaczęła się przed milionami lat od... planktonu. Małe stworzonka, dokonawszy żywota, osiadały na dnie. Po setkach tysięcy lat powstała w ten sposób gruba warstwa materiału organicznego. Zamknięty ze wszystkich stron przez skały, poddany działaniu wysokich temperatur i ciśnieniu plankton wszedł na drogę przemian chemicznych, które spowodowały, że materiał organiczny zamienił się w ropę naftową i gaz ziemny. Tak to wyglądało oczywiście w ogromnym uproszczeniu. W zależności od miejsca wydobycia, ropa ma różny skład chemiczny – średnio zawiera około 85% węgla, 13% wodoru, do 7% siarki i kilka procent tlenu. Po dotarciu do rafinerii surowa ropa jest najpierw destylowana. Oprócz wielu innych produktów w procesie rafinacji otrzymuje się benzynę, którą poddaje się uszlachetnianiu.

Na koniec zwycięzca tego etapu – Honda CB 300 R z wynikiem 2,2 l/100 km. Maleńki singiel pokonał wszystkich. Ten motocykl jest po prostu stworzony do jazdy z takimi prędkościami i w spokojnym stylu. Na więcej brakuje mu mocy. Ta maszyna ma jeszcze jednego asa – jest najmniejsza, stawia zatem najmniejszy opór powietrza.

Żeby nie fałszować wyników i nie być przeszkodą dla TIR-ów, trzeba jechać z prędkością nieco ponad 80 km/h. W takiej sytuacji silnik musi pracować na nieco wyższych obrotach. Zwolnienie do 60–65 km/h zapewne dałoby jeszcze niższe spalanie. Jestem gotów założyć się, że wynik z jedynką z przodu byłby wtedy jak najbardziej realny. Tyle że nietrudno przewidzieć, z jaką reakcją innych użytkowników dróg spotkałaby się taka jazda. Niemniej fajnie byłoby zobaczyć, do czego zdolny byłby CB 300 R o nieco dłuższych biegach, mający dobrze nasmarowany, wąski łańcuch i nieco wyższe ciśnienie powietrza w oponach...

Pojedynek pod dystrybutorem

Tu rozstrzygnęły się wyniki naszego testu. Dolanie wachy pod korek, kalkulator w dłoń i po chwili znane były wartości średniego zużycia paliwa.

Zużycie minimalne mierzyliśmy na autostradzie. Jak najszybciej wbijaliśmy najwyższy bieg i na umiarkowanych obrotach z w miarę jednostajną prędkością toczyliśmy się przed siebie.
Zużycie maksymalne było mierzone również na autostradzie, ale bez jakichkolwiek ograniczeń.

Mówiąc krótko – jazda, ile fabryka dała.
Jazda po normalnej drodze miała urealnić nasze wyniki. Dynamiczne przyspieszenia i hamowania, jazda w środkowym zakresie obrotów, częste wyprzedzania. To taki obraz życia codziennego.

 

Honda CB 300 R KTM 790 Duke Yamaha MT-09
a ile to pali? a ile to pali? a ile to pali?
To nowoczesny, lekki i oszczędny motocykl jednocylindrowy. Spalanie na poziomie 2 litrów z ułamkiem to dla niego żaden wyczyn. Nawet podczas dynamicznej jazdy zużycie paliwa utrzymuje się na bardzo niskim poziomie.  Jeżdżąc spokojnie, zejdziesz do poziomu 4 l/100 km. Sporym zaskoczeniem była dla mnie jazda pełnym ogniem, ponieważ wtedy spalanie było tylko odrobinę wyższe niż o w wiele słabszej Hondzie CB 300 R. Jeździsz z głową, płacisz mało. W MT-09 postępowanie zgodnie z tą zasadą pozwala zejść ze spalaniem poniżej 5 l/100 km. Jazda na maksa kosztuje: na autostradzie przez wtryskiwacze przepłynęło ponad 10 l paliwa.
Dane techniczne: silnik jednocylindrowy, średnica cylindra x skok tłoka 76 x 63 mm, pojemność 286 cm3, moc 31 KM (23 kW) przy 8500 obr/min, maks. moment obrotowy 27 Nm przy 7250 obr/min, masa z paliwem 146 kg, pojemność zbiornika paliwa 13 l.
Dane techniczne: silnik dwucylindrowy, rzędowy, średnica cylindrów x skok tłoków 88 x 65,7 mm, pojemność 799 cm3, moc 105 KM (77 kW) przy 9000 obr/min, maks. moment obrotowy 86 Nm przy 8000 obr/min, masa z paliwem 187 kg, pojemność zbiornika paliwa 14 l.
Dane techniczne: silnik trzycylindrowy, rzędowy, średnica cylindrów x skok tłoków 78 x 59,1 mm, pojemność 847 cm3, moc 115 KM (84,6 kW) przy 10 000 obr/min, maks. moment obrotowy 88 Nm przy 8500 obr/min, masa z paliwem 195 kg, pojemność zbiornika paliwa 14 l.
a ile to pali?

 

REKLAMA

Honda Gold Wing Kawasaki Ninja H2 SX Ducati Panigale V4 S
a ile to pali? a ile to pali? a ile to pali?
Na przekór masie i ogromnemu silnikowi, jest to motocykl oszczędny. Waży dwa i pół raza więcej niż CB 300, ale nie zużywa dwa razy więcej paliwa. Poprzednie Gold Wingi nie były tak oszczędne. Zastosowanie kompresora wcale nie musi oznaczać skokowego wzrostu zużycia paliwa. Ta Kawa dowodzi, że możliwy jest wynik poniżej 4 l/100 km, ale potrafi też spalić ponad 13 l. Czy 13,8 l/100 km to dużo? Na pierwszy rzut oka tak. Ale jeśli weźmiesz pod uwagę osiągi... Zaskakuje wysokie zużycie podczas normalnej, spokojnej jazdy.
Dane techniczne: silnik sześciocylindrowy, bokser, średnica cylindrów x skok tłoków 73 x 73 mm, pojemność 1833 cm3, moc 126 KM (93 kW) przy 5500 obr/min, maks. moment obrotowy 170 Nm przy 4500 obr/min, masa z paliwem 385 kg, pojemność zbiornika paliwa 21,1 l.
Dane techniczne: silnik czterocylindrowy, rzędowy, średnica cylindrów x skok tłoków 76 x 55 mm, pojemność 998 cm3, moc 200 KM (147,2 kW) przy 11 000 obr/min, maks. moment obrotowy 137 Nm przy 9500 obr/min, masa z paliwem 263 kg, pojemność zbiornika paliwa 19 l.
Dane techniczne: silnik 4-cylindrowy, V 90°, średnica cylindrów x skok tłoków 81 x 53,5 mm, pojemność 1103 cm3, moc 214 KM (157,5 kW) przy 13 000 obr/min, maks. moment obrotowy 124 Nm przy 10 000 obr/min, masa z paliwem 202 kg, pojemność zbiornika paliwa 16 l.
a ile to pali?

Spokojna jazda na Hondzie Gold Wing pozwala osiągnąć wynik 3,8 l/100 km.

Pora na ostatni pomiar – zużycia maksymalnego. Wjeżdżamy na autostradę w Niemczech, czyli tam, gdzie nie ma żadnych ograniczeń prędkości. 50 km w jedną stronę i 50 z powrotem. Z CB 300 R sprawa jest prosta: prędkościomierz zatrzymał się na 160 km/h i taki wynik pokazywał przez całe 100 km. Spalanie wzrosło do 7,2 l/100 km, czyli było 3,2 raza większe niż minimalne. Gold Wing przeszedł przez tę próbę bezstresowo: przy 180 km/h do akcji wkroczył elektroniczny ogranicznik. Przy tej prędkości maszyna spaliła średnio 10,3 litra. Tutaj widać, że żniwo zebrał największy opór powietrza. Yamaha MT-09 z ogranicznikiem ustawionym na 210 km/h zużyła średnio 10,4 litra. W tej próbie wzorem może być 790 Duke, ponieważ pędząc z prędkością nawet 250 km/h zostawił MT-dziewiątkę w tyle, a spalił jedynie 8,5 l/100 km.

Zobacz także:

REKLAMA

Podpowiadamy jak zadbać o świece zapłonowe

Radzimy jak wymienić olej w motocyklu

A pozostali? Kawasaki (oczywiście bez kufrów) dobiło w tym teście do granicy 300 km/h. Ale nie myśl, że jadąc w ten sposób będziesz szybciej u celu. Średnie spalanie 13,5 l/100 km przełożyło na nawinięcie na zalanym pod korek motocyklu ok. 140 km. Czyli na trasie Warszawa – Berlin (570 km) cztery tankowania na full nie wystarczą.

REKLAMA

REKLAMA

Na Panigale V4 S było jeszcze ciekawiej. Dlaczego? Bo ten Dukat mógł w końcu wykorzystać cały swój potencjał. A jest on niemały – najwyższa chwilowa prędkość, jaką mu zmierzyliśmy, wyniosła 314 km/h. Aerodynamiczna pozycja za kierownicą to konieczność. Wystawienie dłoni za owiewkę, zbyt mocne wychylenie głowy nad szybę czy powiew wiatru od przodu – tyle wystarczy, aby prędkość zauważalnie spadła. Ostatecznie przez wtryski Dukata przepłynęło, bagatela!, 13,8 l/100 km.

Zobacz również: jak jeździ najstarszy motocykl świata?

REKLAMA

Liczy się technika

Wniosek z naszego testu jest prosty: współczesne silniki (nawet duże) potrafią być oszczędne. Ale co innego niż technika ma większy wpływ na średnie zużycie paliwa. Tym czymś, a właściwie kimś jesteś... ty – motocyklista. Jeśli lubisz dawać w palnik, nie ma inaczej – zapłacisz za to. Nie ma nic za darmo...

Oszczędny jak szkot

Oto siedem prostych trików, dzięki którym możesz zmniejszyć zużycie paliwa w Twoim motocyklu.

Ciśnienie powietrza. Przed jazdą sprawdź ciśnienie powietrza w kołach. Na długich odcinkach autostradowych warto ustawić maksymalne wartości zalecane przez producenta. Dzięki temu zmniejszasz opory toczenia.

Łańcuch napędowy. Nieprawidłowo napięty i/lub zużyty lub nienasmarowany łańcuch zwiększa opory jazdy, tym samym podnosząc zużycie paliwa.

Zrzuć niepotrzebny balast. Jeśli nie korzystasz z kufrów bocznych i/lub centralnego zdejmij je! Gorsza aerodynamika i większa masa zwiększają apetyt na paliwo.

Właściwe ubranie. Za luźna, a więc trzepocząca na wietrze odzież to nie tylko sprawa bezpieczeństwa. W razie wypadku, w za luźnych ciuchach ochraniacze nie znajdują się na swoich miejscu. Ponadto podczas jazdy z dużymi prędkościami za duża kurtka działa jak spadochron.

Jazda na ssaniu. Wiele starszych motocykli jest wyposażona w to rozwiązanie. Zasada jego działania polega na dostarczaniu większej dawki paliwa do zimnego silnika. Dlatego po ruszeniu pamiętaj, by jak najszybciej je wyłączyć.

Płynna jazda. To niewątpliwie najlepszy patent na oszczędzanie paliwa. Im częściej i ostrzej będziesz przyspieszał oraz hamował, tym więcej zużyjesz paliwa. Podczas jazdy staraj się zawsze wybierać najlepszą linię jazdy. Dzięki temu nie stracisz na dynamice, a zaoszczędzisz paliwo.

Unikaj szybkiej jazdy. Wiem, że nie pasuje ci ta rada, bo przecież nie po to kupiłeś motocykl, aby utrzymywać prędkości godne ślimaka. Pamiętaj, że opór powietrza rośnie dwa razy szybciej niż prędkość. Tzn. dwukrotny wzrost prędkości powoduje czterokrotnie wyższy opór powietrza. Dlatego warto nieco zwolnić, aby go zmniejszyć.

Ciśnienie rośnie! Do jazdy autostradą i/lub z bagażami ustaw ciśnienie na maksimum zalecane przez producenta. To zmniejszy opory toczenia.
Kurtka jak spadochron. Za luźne ciuchy wyraźnie zwiększają opory aerodynamiczne. To przekłada się na kasę za paliwo.
Zadbaj o napęd. Dobry stan podzespołów = niższe opory tarcia. Dlatego zadbaj o łańcuch (właściwe naciągnięcie i nasmarowanie). Kuracja odchudzająca. Im niższa masa motocykla, tym mniej energii potrzebuje silnik, by go rozpędzić. Jeśli nie wozisz bagaży, odepnij kufry!

 

zobacz galerię

Zobacz również:
Tak, tak, to wcale nie jest żart. 25 lat temu, w listopadzie 1994 roku, na rynku pojawił się pierwszy numer „Motocykla”. Przez tych 300 miesięcy świat przyspieszył, podobnie jak współczesne motocykle. Przez 2,5 dekady przygotowaliśmy dla Ciebie 299 numerów naszego magazynu.
ZOBACZ WIĘCEJ

Komentarze

 (2)
ZOBACZ KOMENTARZE
REKLAMA
ZOBACZ RÓWNIEŻ Zamknij